واکنش آنافیلاکسی:
بهار فصل آلرژِی ها و حساسیت هاست.بسیاری از بیماران به خاطر آبریزش شدید،عطسه ای پی در پی و خارش های پوستی در این فصل به پزشک مراجعه می کنند.
گرچه نوعی آلرژی که به عنوان واکنش های افزایش حساسیتی یا آنافیلاتوکسی شناخته می شود،بیشتر مربوط به تزریق داروهاست که سردسته آنها پنی سیلین است،اما حقیقت اینست که واکنش حساسیتی واکنشی است که برای بروز نیاز به تماس ماده ای با بدن دارد که سیستم دفاعی بدن آن را غریبه بداند و شروع به واکنش شدید کند.در این واکنش به محض تماس بدن با ماده حساسیت زا یک سری مواد در خون ازاد می شود که باعث بروز این علائم می شوند.
آنافیلاکسی به شدیدترین واکنش های حساسیتی گفته می شود که با افت فشار خون و حالت خفگی نمود می یابد.اما باید این را به خاطر سپرد که واکنش های حساسیتی خفیف می توانند به واکنش های شدید و حتی مرگ منجر شوند.
سن،جنسیت،نژاد و موقعیت جغرافیایی تاثیری در میزان بروز واکنش های حساسیتی ندارد.اما بیمارانی که تجربه آنافیلاکسی قبلی (به هر چیزی) را دارند یا افرادی که قبلا با دارویی دچار چنین واکنشی شده اند و همچنین افراد آسمی که بیماریشان بخوبی کنترل نشده،در معرض بروز بیشتر آنافیلاکسی هستند.
بیماران عموما ابتدا دچار قرمزی و خارش پوست و کهیر می شوند.سپس اضطراب ،سبکی سر،احساس پری در گلو،کم آوردن نفس و سنگینی در قفسه سینه بروز می کند.با پیشرفت بیماری علائمی همچون تنگیی نفس شدید،افت هوشیاری و فشار خون بروز می کند.بروز احساس توده ای در گلو و خشونت صدا از علائم هشداردهنده برای بروز ورم در حنجره و بروز خفگی است.بیماران ممکن است علائمی همچون درد شکمی،تهوع و استفراغ،اسهال،قرمزی و آبریزش از چشم را نیز تجربه کنند.
تشخیص:
زمانی که تماس با ماده ای حساسیت زا مشخص است،تشخیص واضح خواهد بود.اما در مواقعی که تماس با مواد غذایی است،ممکن است نسبت دادن علائم به واکنش های حساسیتی دشوار بوده و به اشتباه چیزهای دیگر برای بیمار در نظر گرفته شود.بسیاری از بیماری ها داداری چنین علائمی بوده و باید از واکنش های حساسیت پذیری جدا شوند،ضمن این که فرصت برای مداوای بیماران بسیار کوتاه است و تاخیر می تواند نتایج ناگواری به جا بگذارد.آزمایشگاه نقشی در تشخیص نداشته و با توجه به فرصت زمانی کوتاه برای درمان نمی توان از آزمایشگاه کمک گرفت.
درمان:
برای درمان این بیماران اقدام به برقرای راه هوایی،دادن اکسیژن،تجویز اپی نفرین(مهمترین اقدام) ضروری است.همچنین باید ماده حساسیت زا را از بیمار دور کرد(مانند شستن پوست،استفاده از ماسک،یا درآوردن نیش زنبور).نکته اینکه در حساسیت به مواد غذایی شستشوی معده کاربرد ندارد،چرا که اثرات مواد حساسیت زا ایجاد شده است.
علاوه بر اپی نفرین داروهای دیگری هم وجود دارد که عمدتا جهت موارد مقاوم یا عوارض ناشی از حمله یا جلوگیری ار بروز حمله مجدد مفید هستند.به عنوان مثال می توان از داروهایی همچون دگزامتازون و پردنیزولون نام برد.
چند نکته مهم:
واکنش های حساسیتی اغلب نیازمند تماس اولیه با ماده بوده و در دفعات بعدی تماس علائم بروز می کند.اما برای بسیاری از موارد اطلاعی از تماس اولیه نیست.بنابراین برای تجویز هر دارویی احتمال بروز این عاضه را در ذهن داشته باشید و در مکان مناسبی که امکانات لازم برای احیا و در مان بیمار وجود دارد،اقدام به تجویز دارو کنید.
انجام تست قبل از تجویز برای بسیاری از داروها به کار می رود.بروز واکنش دال بر منع استفاده از داروهاست،اما عدم بروز واکنش رد کننده بروز واکنش حساسیت پذیری نیست.
با وجود حتمی نبودن بروز واکنش در نوبت برخورد،نباید در بیماران با سابقه واکنش،اقدام به تجویز دارو کرد.اگر الزام به مصرف داروست باید توسط پزشک حساسیت زدایی انجام شود.